กฎหมายและความเสี่ยงที่ต้องรู้

พระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 โดยสรุป

พระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 เป็นกฎหมายหลักที่ใช้บังคับเรื่องการพนันในประเทศไทยมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน หลักการสำคัญของกฎหมายฉบับนี้คือการพนันทุกประเภทเป็นสิ่งต้องห้ามโดยทั่วไป เว้นแต่จะได้รับอนุญาตหรือได้รับยกเว้นไว้เป็นการเฉพาะ กฎหมายแบ่งการพนันออกเป็นสองบัญชี คือบัญชี ก ซึ่งเป็นการเล่นที่ห้ามโดยเด็ดขาด และบัญชี ข ซึ่งเป็นการเล่นที่อาจขออนุญาตได้ในบางกรณี เช่น การแข่งม้าที่มีใบอนุญาตจากราชการ

สลากกินแบ่งรัฐบาลไม่ได้อยู่ภายใต้บัญชีทั้งสองนี้ แต่เป็นกิจการที่รัฐดำเนินการเองผ่านสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล จึงเป็นข้อยกเว้นเฉพาะที่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายว่าด้วยสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลโดยตรง ไม่ใช่ผลจากพระราชบัญญัติการพนันแต่อย่างใด ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยคือคิดว่าเพราะสลากรัฐบาลถูกกฎหมาย การพนันตัวเลขรูปแบบอื่นที่คล้ายกันก็น่าจะถูกกฎหมายไปด้วย ซึ่งไม่เป็นความจริง

สิ่งที่ถูกกฎหมายและสิ่งที่ไม่ถูกกฎหมาย

ช่องทางที่ถูกกฎหมายในการซื้อสลากมีเพียงสามรูปแบบ คือสลากใบกระดาษ L6 ราคาควบคุม 80 บาท สลากดิจิทัล L6 ผ่านแอปเป๋าตัง และสลาก N3 ราคา 20 บาทต่อหมายเลข ทั้งหมดจำหน่ายโดยสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลหรือช่องทางที่ได้รับมอบหมายเท่านั้น รายละเอียดของแต่ละช่องทางอ่านเพิ่มเติมได้ที่หน้า สลากดิจิทัลผ่านแอปเป๋าตัง และหน้า สลาก N3 ตัวเลขสามหลัก

สิ่งที่ไม่ถูกกฎหมายครอบคลุมกว้างกว่าที่หลายคนเข้าใจ ได้แก่ หวยใต้ดินทุกรูปแบบ หวยหุ้น หวยยี่กี เว็บไซต์รับแทงผลสลากรัฐบาลโดยไม่ผ่าน GLO เว็บพนันออนไลน์ทุกประเภทไม่ว่าจะเป็นเกมไพ่ กีฬา หรือสล็อต และเว็บไซต์ต่างประเทศที่อ้างว่าได้รับใบอนุญาตจากประเทศอื่น ใบอนุญาตจากต่างประเทศไม่มีผลทำให้การให้บริการหรือการเล่นในประเทศไทยถูกกฎหมายแต่อย่างใด

ตัวอย่างกรณีที่พบบ่อย

กรณีที่พบบ่อยคือผู้ใช้เข้าใจผิดว่าเว็บไซต์ที่ใช้ภาษาไทย มีธงชาติไทย หรืออ้างชื่อคล้ายหน่วยงานราชการ ถือว่าได้รับการรับรองจากรัฐ ในความเป็นจริงไม่มีความเกี่ยวข้องใด ๆ กับ GLO และไม่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของหน่วยงานใดทั้งสิ้น

หวยใต้ดินและเว็บพนันออนไลน์

หวยใต้ดินคือการรับแทงตัวเลขโดยเจ้ามือเอกชนที่อ้างอิงผลรางวัลจากการออกสลากของรัฐบาลหรือดัชนีอื่น เช่น ผลหวยหุ้นต่างประเทศ โดยไม่มีใบอนุญาตใด ๆ จากภาครัฐ เจ้ามือกำหนดอัตราจ่ายเอง ไม่มีการควบคุมความโปร่งใส และไม่มีกลไกใดบังคับให้ต้องจ่ายเงินรางวัลตามที่ตกลงไว้จริง

เว็บพนันออนไลน์เป็นวิวัฒนาการของหวยใต้ดินในรูปแบบดิจิทัล บางเว็บใช้ผลออกรางวัลของ GLO เป็นฐานอ้างอิงเพื่อให้ดูน่าเชื่อถือ บางเว็บสร้างเกมของตัวเองขึ้นมาโดยตรง แต่ทั้งหมดมีจุดร่วมเดียวกันคือไม่ได้รับใบอนุญาตให้ดำเนินกิจการพนันในประเทศไทย จึงเข้าข่ายความผิดตามพระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 เช่นเดียวกับหวยใต้ดินแบบดั้งเดิม

บทลงโทษตามมาตรา 12 ของกฎหมายการพนัน

มาตรา 12 แห่งพระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 กำหนดโทษของผู้เล่นการพนันที่ไม่ได้รับอนุญาตไว้อย่างชัดเจนว่า ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 5,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ จุดที่ต้องเน้นย้ำคือบทบัญญัตินี้ใช้บังคับกับตัวผู้เล่นโดยตรง ไม่ใช่เฉพาะเจ้ามือหรือผู้จัดให้มีการเล่นเท่านั้น ผู้ที่เข้าไปวางเดิมพันหวยใต้ดินหรือเว็บพนันออนไลน์ที่ไม่มีใบอนุญาต จึงมีความผิดตามกฎหมายในฐานะผู้เล่นเองด้วย ไม่ว่าจำนวนเงินเดิมพันจะมากหรือน้อยเพียงใด

ในส่วนของผู้จัดให้มีการเล่นหรือเจ้ามือ กฎหมายกำหนดโทษไว้สูงกว่า คือจำคุกตั้งแต่ 3 เดือนถึง 3 ปี และปรับตั้งแต่ 500 ถึง 5,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ความแตกต่างของโทษระหว่างผู้เล่นและผู้จัดสะท้อนให้เห็นว่ากฎหมายมองว่าผู้จัดมีบทบาทร้ายแรงกว่า แต่ไม่ได้หมายความว่าผู้เล่นจะพ้นความรับผิดไปด้วย

การปิดกั้นเว็บไซต์โดย MDES

กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม หรือ MDES มีอำนาจประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อปิดกั้นการเข้าถึงเว็บไซต์พนันผิดกฎหมายผ่านคำสั่งศาล โดยดำเนินการปิดกั้นเว็บไซต์ลักษณะนี้เป็นจำนวนมากในแต่ละปีอย่างต่อเนื่อง มาตรการนี้เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามควบคุมการเข้าถึงเว็บพนันออนไลน์ในภาพรวมของประเทศ

อย่างไรก็ตาม การปิดกั้นเป็นเพียงมาตรการทางเทคนิคและทางปกครองเท่านั้น ไม่ได้เปลี่ยนสถานะทางกฎหมายของการพนันแต่อย่างใด เว็บไซต์ที่ถูกปิดกั้นมักเปลี่ยนชื่อโดเมนใหม่เพื่อหลบเลี่ยงและกลับมาให้บริการอีก ผู้ที่เข้าใช้งานเว็บเหล่านี้ต่อยังคงมีความเสี่ยงตามมาตรา 12 เช่นเดิม โดยไม่มีข้อยกเว้นเพราะเว็บไซต์เปลี่ยนชื่อโดเมน

ความเสี่ยงเมื่อไม่มีการคุ้มครองผู้บริโภค

ความเสี่ยงที่สำคัญที่สุดของการเล่นหวยใต้ดินหรือเว็บพนันออนไลน์คือการไม่มีกลไกทางกฎหมายใดคุ้มครองผู้เล่นเลย เนื่องจากข้อตกลงหรือสัญญาที่เกิดจากการพนันที่ไม่ได้รับอนุญาตถือเป็นหนี้ที่ไม่มีสภาพบังคับตามกฎหมาย หากเจ้ามือหรือเว็บไซต์ปฏิเสธจ่ายเงินรางวัล ผู้เล่นไม่สามารถฟ้องร้องบังคับคดีทางแพ่งเพื่อเรียกเงินคืนได้ เพราะศาลไม่อาจบังคับให้ปฏิบัติตามข้อตกลงที่มีที่มาจากการกระทำผิดกฎหมายตั้งแต่ต้น

มีกรณีศึกษาที่เป็นที่รู้จักในสังคมไทย ซึ่งผู้เสียหายอ้างว่าถูกหวยใต้ดินเป็นเงินสูงถึง 74 ล้านบาท แต่เจ้ามือปฏิเสธไม่จ่ายเงินตามที่ตกลงไว้ เมื่อคดีถูกนำขึ้นสู่กระบวนการยุติธรรม ศาลไม่สามารถสั่งบังคับให้เจ้ามือชำระเงินได้ เนื่องจากมูลหนี้ทั้งหมดมาจากการพนันที่ผิดกฎหมาย กรณีนี้สะท้อนให้เห็นชัดเจนว่าไม่ว่าจำนวนเงินจะสูงเพียงใด ผู้เล่นเว็บพนันที่ไม่ได้รับอนุญาตก็ไม่มีทางเลือกทางกฎหมายใดหากถูกโกง สามารถอ่านข้อมูลช่องทางถูกกฎหมายของ สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล เพื่อเปรียบเทียบกับช่องทางที่มีการคุ้มครองตามกฎหมายจริง

ความเสี่ยงด้านข้อมูลส่วนตัวและการเงิน

นอกจากความเสี่ยงทางอาญาและทางแพ่งแล้ว เว็บพนันออนไลน์ที่ไม่ได้รับอนุญาตยังสร้างความเสี่ยงด้านข้อมูลส่วนตัวและการเงินโดยตรง ผู้เล่นมักต้องให้ข้อมูลบัญชีธนาคาร หมายเลขบัตรประชาชน หรือแม้แต่รหัสผ่านบัญชีต่าง ๆ แก่เว็บไซต์ที่ไม่มีการกำกับดูแลด้านความปลอดภัยของข้อมูลใด ๆ ทั้งสิ้น ไม่มีกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลฉบับใดที่บังคับใช้กับผู้ให้บริการที่ดำเนินกิจการผิดกฎหมายอยู่แล้วตั้งแต่ต้น

ในด้านการเงิน บัญชีธนาคารที่ใช้รับโอนเงินจากเว็บพนันผิดกฎหมายมีความเสี่ยงถูกธนาคารระงับการใช้งานเนื่องจากเข้าข่ายธุรกรรมต้องสงสัย หรือในบางกรณีบัญชีของผู้เล่นเองอาจถูกใช้เป็นทางผ่านของเงินที่เกี่ยวข้องกับขบวนการพนันหรือฟอกเงินโดยไม่รู้ตัว ซึ่งอาจนำไปสู่ปัญหาทางกฎหมายเพิ่มเติมนอกเหนือจากความผิดฐานเล่นการพนัน

ทางเลือกที่ปลอดภัยกว่าสำหรับผู้ซื้อ

ผู้ที่ต้องการซื้อสลากกินแบ่งรัฐบาลควรใช้ช่องทางที่ได้รับอนุญาตเท่านั้น คือสลากใบกระดาษ L6 จากผู้ค้าที่ขึ้นทะเบียน สลากดิจิทัล L6 ผ่านแอปเป๋าตัง หรือสลาก N3 ซึ่งทั้งหมดอยู่ภายใต้การกำกับของ GLO และมีกลไกคุ้มครองผู้ซื้อตามกฎหมายอย่างชัดเจน หากไม่แน่ใจว่าช่องทางใดถูกกฎหมาย ควรตรวจสอบก่อนทุกครั้งตามวิธีที่อธิบายไว้ในหน้า สังเกตเว็บหลอกลวงอย่างไร

สำหรับผู้ที่รู้สึกว่าตนเองหรือคนใกล้ตัวเริ่มมีพฤติกรรมเล่นพนันเกินควบคุม ไม่ว่าจะเป็นหวยใต้ดินหรือเว็บพนันออนไลน์ สามารถขอรับคำปรึกษาได้ที่ สายด่วนสุขภาพจิต 1323 ของกรมสุขภาพจิต ให้บริการฟรีตลอด 24 ชั่วโมง โดยไม่จำเป็นต้องรอให้เกิดปัญหาทางกฎหมายหรือการเงินก่อนจึงค่อยขอความช่วยเหลือ

อ่านเพิ่มเติมในหัวข้อที่เกี่ยวข้อง

• สลากดิจิทัลผ่านแอปเป๋าตัง
• สลาก N3 ตัวเลขสามหลัก
• วิธีตรวจผลสลากและขึ้นเงินรางวัล
• สังเกตเว็บหลอกลวงอย่างไร

เขียนโดย ณัฐพงษ์ ศรีวิไล

ตรวจทานโดย ดร.พิมพ์ชนก วัฒนกุล, นักกฎหมาย · ปรับปรุง 27 กรกฎาคม 2569

คำถามที่พบบ่อย